کارگشا یا کارآفرین اجتماعی چه کسی است؟

Social Entrepreneur

همکاران آشوکا همواره اثبات می کنند که نیرومندترین ابزار برای ایجاد تغییر در جهان عبارت است از یک ایدۀ جدید که در دستان یک کارگشای اجتماعی برجسته قرار گرفته باشد.

کار یک کارگشا یا کارآفرین اجتماعی این است که تشخیص بدهد چه زمانی بخشی از جامعه دچار گرفتاری شده است و شیوه های تازه ای برای رفع معضل فراهم کند. وی عامل ایجاد مشکل را پیدا می کند و با تغییر دادن سیستم، اشاعه راهکار و همچنین ترغیب کل جامعه به برداشتن گام تازه ای به جلو مشکل را حل می نماید. کارگشایان اجتماعی صرفاً به اینکه یک ماهی به فرد گرسنه ای بدهند یا ماهیگیری را به وی بیاموزند اکتفا نمی کنند. آنها تا زمانی که صنعت ماهیگیری را دگرگون نکرده اند آسوده نمی نشینند.

برای شناسایی و حل مشکلات بزرگ اجتماعی به یک کارگشای اجتماعی نیاز است چرا که تنها کارگشای اجتماعی از بینش و اراده خستگی ناپذیر برای ایستادگی تا زمان تحول کل سیستم برخوردار است. برای یک دانشمند، آسودگی پس از ابراز یک عقیده حاصل می شود؛ برای یک پیشه ور، موفقیت زمانی است که مشکل یک مشتری را حل کرده باشد؛ برای یک مدیر پایان کار زمانی است که سازمان خود را قادر به کسب موفقیت کرده باشد. اما کارگشایان اجتماعی از حل مشکل فراتر رفته و به تغییر بنیادین جوامع و جهان می اندیشند.

ورونیکا خوسا (Veronica Khosa)، یکی از همکاران آشوکا، از نظام مراقبت های بهداشتی آفریقای جنوبی ناامید شده بود. وی به عنوان یک پرستار شاهد بیمارانی بود که بیمارتر می شدند، سالخوردگانی را می دید که قادر به دسترسی به پزشک نبودند، و بیمارستان هایی را نظاره می کرد که با وجود تخت خالی از پذیرش بیماران مبتلا به ایدز سرباز می زدند. از اینرو ورونیکا موسسه "خدمات مراقبت های پرستاری خانگی تاتنی" را تاسیس کرد و مفهوم پرستاری در خانه را در کشورش نهادینه ساخت. گروه وی که در عمل کار خود را با دست خالی آغاز کرده بود، مراقبت های پرستاری را به گونه ای برای مردم فراهم کرد که مانند آن را در گذشته هرگز دریافت نکرده بودند: یعنی مراقبت و پرستاری در محیط امن و آسودۀ خانه هایشان. سالها بعد، دولت طرح وی را اقتباس کرد و این ایده هم اکنون از طریق سازمان های بهداشتی برجسته، فراتر از مرزهای آفریقای جنوبی نیز رو به گسترش است. کارگشایان اجتماعی نظیر ورونیکا، حوزۀ کار خود را تعریف می کنند و برای حل نظام مند مشکلات اجتماعی در مقیاس کلان گام برمی دارند.

دو دهه گذشته شاهد انفجار فوق العاده کارآفرینی و رقابت در بخش اجتماعی بوده است. بخش اجتماعی آنچه که بخش تجاری از راه آهن، بازار سهام و انقلاب دیجیتال امروزی آموخت را به خوبی دریافته است و آن این است که هیچ چیز به اندازه یک ایده جدید بزرگ در دستان یک کارگشای اجتماعی درجه یک، نیرومند نیست. تعداد سازمان های شهروندی در کشورهای متعدد صدها و اغلب هزارها برابر افزایش یافته است. کشور کوچک چک و اسلواکی در 1989 تنها به تعدا انگشتان دست از این قبیل سازمان ها داشت اما اکنون تعداد آنها به بیش از ده هزار افزایش یافته است. از حدود دو میلیون سازمان های بخش شهروندی فعال در ایالات متحده آمریکا، هفتاد درصد طی سی سال گذشته تأسیس شده اند. اروپای شرقی شاهد تأسیس بیش از یکصد هزار سازمان از این نوع در هفت سال پس از فروپاشی دیوار برلین بوده است.

این انقلاب – با هدایت رهبرانی چون ورونیکا- در حال تغییر اساسی رهیافت ما به مشکلات اجتماعی و تحول بنیادین شیوه ای است که جامعه، خود را با آن ساماندهی می کند. این رهبران یقیناً کاری بیش از دادن یک ماهی به فرد گرسنه انجام می دهند. آنها در حال آموزش شناکردن به مردم دنیا هستند.